طلحه و زبير هم در قتل عثمان نقش داشتند
در تاريخ يعقوبي، جلد2، صفحه175 صراحت دارد:
و كان أكثر من يؤلب عليه طلحة و الزبير و عائشة.
کساني که مردم را عليه عثمان، تحريک مي‌کردند، طلحه و زبير و عايشه بودند.
ابن حجر عسقلاني نقل مي‌کند از مطرّف بن عبد الله و مي‌گويد:
قلنا للزبير يعني في قصة الجمل: يا أبا عبد الله! ما جاء بكم ضيعتم الخليفة الذي قتل يعني عثمان بالمدينة ثم جئتم تطلبون بدمه يعني بالبصرة؟ فقال الزبير: أنا قرأنا على عهد رسول الله صلى الله عليه و سلم: «و اتقوا فتنة لا تصيبن الذين ظلموا منكم خاصة» لم نكن نحسب أنا أهلها حتى وقعت منا حيث وقعت.
چه چيزي باعث شد که شما خليفه مسلمين ـ عثمان ـ را اين‌چنين ضايع کرديد و او را کشتيد و سپس به بصره آمده‌ايد و خون‌خواه او هستيد؟! زبير گفت: ما اين آيه را در زمان پيامبر صلي الله عليه و سلم مي‌خوانديم که قرآن مي‌فرمايد: «بترسيد از فتنه‌اي که همه‌گير است و مخصوص ستمگران نيست» و باور نمي‌کرديم که ما اهل اين آيه هستيم تا اين که اين قضيه عثمان پيش آمد و قتل عثمان اتفاق افتاد و متوجه شديم که مشمول اين آيه شريفه هستيم.
فتح الباري لإبن حجر، ج13، ص2 ـ تاريخ الإسلام للذهبي، ج3، ص504 ـ مسند احمد، ج1، ص165 ـ تفسير ابن كثير، ج2، ص311 ـ شواهد التنزيل للحاكم الحسكاني، ج1، ص274 ـ الدر المنثور للسيوطي، ج3، ص177 - إمتاع الأسماع للمقريزي، ج13، ص222 ـ فتح القدير للشوكاني، ج2، ص300
در کتاب الفتوح ابن أعثم آمده است:
و أقبل طلحة و الزبير حتى دخلا على عثمان، ثم تقدم إليه الزبير ... ، قال الزبير: فلم استعملت الوليد بن عقبة على الكوفة؟ قال عثمان: استعملته كما استعمل عمر بن الخطاب عمرو بن العاص والمغيرة بن شعبة ، ... ، قال: فلم تشتم أصحاب رسول الله صلى الله عليه و سلم و لست بخير منهم؟ قال عثمان: أما أنت فلست أشتمك و من شتمته فما كان به عجز عن شتمي، فقال: مالك و لعبد الله بن مسعود هجرت قراءته و أمرت بدوس بطنه، ... ، فما لك و لعمار بن ياسر أمرت بدوس بطنه حتى أصابه الفتق؟ ... ، فما لك و لأبي ذر حبيب رسول الله صلى الله عليه و سلم، سيرته حتى مات غريبا طريدا؟ ... فقال الزبير: يا عثمان! إن هذه الاحداث التي عددتها عليك هي أقل أحداثك و لو شئت أن أرد عليك جميع ما تحتج به لفعلت و أراك تقرأ صحيفتك من حيث تريد و أخاف عليك يوما له ما بعده من الأيام.
طلحه و زبير وارد خانه عثمان شدند و شروع کردند به اعتراض به عثمان ... ، زبير به عثمان گفت: چرا وليد بن عقبه ـ فاسد و شارب الخمر ـ را والي کوفه کردي؟ عثمان گفت: عمر بن خطاب هم عمرو بن عاص و مغيرة بن شعبة را والي کرده بود. زبير گفت: چرا صحابه پيامبر صلي الله عليه و سلم را ناسزا مي‌گويي و حال آنکه تو بهتر از آنان نيستي؟ عثمان گفت: من که تو را ناسزا نمي‌گويم و هر کس را که ناسزا مي‌دهم، استحقاق بالاتر از ناسزاي مرا هم دارد. زبير گفت: به چه مجوّزي دستور دادي که عبد الله بن مسعود را در جامعه منزوي کردند و مردم از قرائت عبد الله بن مسعود ممانعت شدند و دستور دادي که با لگد بر شکم او بکوبند؟ چرا دستور دادي که لگد بر شکم عمار بن ياسر زدند و در شکمش، فتق ايجاد شد؟ ... ، چرا دستور دادي که ابوذر، حبيب پيامبر صلي الله عليه و سلم را تبعيد کردي و در غربت، غريبانه جان داد؟ زبير گفت: اي عثمان! اين بدعت‌ها و خيانت‌هايي که شمردم، کمترين بدعت‌هاي توست. اگر بخواهم، موارد زيادي از کارهاي خلاف تو را بيان مي‌کنم. پرونده‌ات را بازخواني کن. مي‌ترسم فردايي برسد که ديگر در آن فردا، نتواني هيچ عکس‌العملي از خودت نشان بدهي.
كتاب الفتوح لإبن أعثم الكوفي، ج2، ص393
طلحه که از شخصيت‌هاي برجسته صحابه است و همه آقايان نسبت صحابي بودن او معترف‌اند و او جزء شوراي 6 نفره خليفه دوم براي تصدي منصب خلافت بود، آقا امير المؤمنين (عليه السلام) در نهج البلاغه صراحت دارد:
علت اين که طلحه آمده در بصره و به دنبال قاتلين و خونخواهي عثمان است، اين است که طلحه وحشت دارد از اين که مردم بيايند خود طلحه را به جرم شرکت در قتل عثمان بکشند.
والله ما استعجل متجردا للطلب بدم عثمان إلا خوفا من أن يطالب بدمه.
براي اين که بيشتر از همه در قتل عثمان شرکت داشته است.
نهج البلاغه، خطبه 174
در اين مورد مي‌توانيد به کتاب‌هاي زير مراجعه کنيد:
الفتوح ابن أعثم، جلد2، صفحه395 و أنساب الأشراف، جلد6، صفحه156
در مورد اين‌که طلحه، مانع آب‌رساني به عثمان بوده است، به کتاب‌هاي زير مراجعه کنيد:
أنساب الأشراف، جلد6، صفحه186 ـ الإمامة و السياسة لإبن قتيبة الدينوري، تحقيق الشيري، جلد1، صفحه57
در مورد اين‌که برخي خواستند وارد خانه عثمان شوند و از او دفاع کنند و طلحه ممانعت کرد، به کتاب‌هاي زير مراجعه کنيد:
تاريخ الطبري، جلد4، صفحه478 ـ الکامل لإبن الأثير، جلد2، صفحه291
در مورد اين که خود طلحه، مردم را دعوت و تحريک مي‌کرد به قتل عثمان، به کتاب‌هاي زير مراجعه کنيد:
الفتوح ابن أعثم، جلد2، صفحه423
در مورد اين‌که اعتراف خود طلحه که در قتل عثمان دخيل بوده است، به کتاب‌هاي زير مراجعه کنيد:
تاريخ المدينة لإبن شبة النميري، جلد4، صفحه 1197
در مورد نامه‌اي که طلحه نوشت به شهرهاي مختلف و از مسلمانان دعوت کرد تا در قتل عثمان شرکت کنند، در کتاب‌هاي معتبر اهل سنت موجود است. در جنگ جمل که خود مروان، طلحه را کشت و گفت:
من طلحه را به خاطر اين‌که در قتل عثمان شرکت داشت، کشتم. من انتقام عثمان ـ پدر زنم ـ را از طلحه گرفتم.
حتي مروان به پسر عثمان گفت:
ديگر غصه نداشته باش، من امروز انتقام پدرت را از قاتلش ـ طلحه ـ گرفتم.
الإستيعاب لإبن عبد البر، ج2، ص766 ـ مستدرک الصحيحين للحاکم النيشابوري، ج3، ص418 ـ الکامل لإبن الأثير، ج2، ص336 ـ أسد الغابة، ج3، ص88 ـ البداية و النهاية لإبن كثير، ج7، ص269 ـ تهذيب التهذيب لإبن حجر العسقلاني، ج5، ص20 ـ تهذيب الکمال للمزي، ج13، ص422 ـ أسد الغابة، ج6، ص161